Kapitalizm tarihseldir, yok olmaya mahkûmdur

Adem LEVENT

 

Küresel sistem denilince öncelikle Immanuel Wallerstein’in dünya sistemi kavramını ve bu kavram etrafında gelişen bir kapitalizm literatürünü anlamaktayım. Bildiğiniz üzere Wallerstein bu sistemi tarihsel kapitalizm olarak da dile getirmektedir. Küresel bir sistem olarak tarihsel kapitalizm tarihin belli bir döneminde (aşağı yukarı 1500’lü yıllardan sonra) ortaya çıktığı için yine tarihin belli bir döneminde (muhtemel bir tarih verilememekte birlikte) yok olacaktır. Bundan ötürü bu kapitalizm tarihseldir, yani yok olmaya mahkumdur. İlelebet devam edecek bir ekonomi politik sistemi veya bir dünya hakimiyetini ifade etmemektedir. Sermayenin bu sistemde çok ayrıcalıklı bir yeri bulunmaktadır. Sınırsız sermaye birikimi bu sistemin temel özelliklerinden biridir. Wallerstein’in çizdiği bu tabloda, kapitalizm bağlamında gelişen bir sosyal bilim teorisi de mevcuttur. Nomotetik sosyal bilimler olarak iktisat, sosyoloji ve politik bilim tarihsel kapitalizm bağlamında gelişen ve daha çok sermayenin yönelimlerine göre biçim alan bir tahayyüle sahiptirler. 19. yüzyıl bu sistemin kurumsallaş- tığı ve 20. yüzyıl bu sistemin iç gerilimlerine tanık olunduğu dönemler olarak kaydedilebilir. Söz konusu dünya sistemi; merkez, perifer ve yarı-perifer devletler örgütlenmesinden oluşmaktadır. Ancak sistem içerisinde böyle ayrımlar olmakla beraber tek bir dünya sistemi ve ekonomisi bulunmaktadır. Dünya sisteminin yayılması bağlamında merkez ülkeleri (Batı Avrupa ve ABD), perifer ülkeleri (Afrika ve Asya) ve yarı-perifer ülkeleri (Türkiye ve Rusya) vardır. Bu sistem, 15. yüzyıl sonları ile 16. yüzyıl başlarında, Avrupa ölçekli dünya-ekonomisi olarak adlandırabileceğimiz bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. İmparatorlukların, şehir ve ulus devletlerinin aksine bu yeni yapı politik değil ekonomik bir varlıktır.


  • Sayı: 162
  • Sayı: 161
  • Sayı: 158
  • Sayı: 157
  • Sayı: 156
  • Sayı: 155
  • Sayı: 154.Sayı
  • Sayı: 153
E-Mail listemize katılarak yeni yayın ve etkinliklerimizden haberdar olabilirsiniz.
Email :